رد سلاسل صوفيه نعمت الهي گنابادي قسمت هفتم

۵-شاه نعمت الله ولي؛ (قطب هفدهم صوفيه از معروف كرخي به بعد)

بزرگ بزرگان نعمت اللهي گنابادي محسوب مي شود مجدد صوفيه در ايران و احياگر پرچم تصوف در قرن هشتم هجري قمري است.

الف: نام و نشان او:

دكتر علي اصغر حلبي مي گويد(( سيد نورالدين نعمه الله بن عبدالله كوه بناني كرماني مشهور به ولي صوفي و شاعر معرف و موسس طريقه نعمته اللهيه در سده هشتم و نهم هجري. وي اصلا اهل حلب بود(96)... در 24 سالگي در مكه به خدمت شيخ عبدالله يافعي صاحب روض الرياحين في مناقب الصالحين رسيد و دست ارادت به دامن او زد.... از كتب اوست: اصطلاحات الصوفيه, مكاشفات, رساله تعريفات, رساله مراتب وجود رساله الهامات و...))(97)

البته در كتاب تشيع و تصرف چنين آمده: ((در 24 سالگي به مكه رفت و از آنجا به مصر و در مصر مريد شيخ عبدالله يافعي شد وي هفت سال شاگرد يافعي بود و جزو خلفاي او شد در سال 762 هـ.ق در سال دوم سلطنت تيمور به ايران آمد در سال 834 فوت نمود))(98)

قبر نعمت الله در ماهان كرمان از مشاهد مشرفه و متبركه صوفيه به حساب مي آيد.

شاه نعمت الله ولي از طرف اسكندر نواده تيمور و نيز احمدشاه پادشاه هند حمايت مالي(99)  مي شد لذا برخي از پيشرفتهاي خرقه نعمت اللهي مرهون كمكهاي مالي آنان مي باشد.

ب: مذهب شاه نعمت الله ولي:

محمود عباسي در مقدمه رازگشا در مورد مكتب و ملت نعمت الله مي نويسد ((او خرقه از دست شيخ عبدالله يافعي مورخ سني مذهب پوشيد و او از دست شيخ صالح بربري پير و اهل سنت و اجماع و او از دست شيخ كمال الدين كوفي سني, و او از دست شيخ ابوالفتوح سعيد صعيدي تا معروف كرخي....))(100)

سخاوي نيز در كتاب الضو الامع ص 201, شاه نعمت الله ولي را سني معرفي كرده است. (تشيع و تصوف ص 235). محمدعلي بن وحيد بهبهاني مي گويد ((خرقه سيد نعمت الله به يافعي شافعي مذهب و شيخ عبدالقادر گيلاني شافعي طاماتي مي رسد و ديگر آنكه هر كسي را كه جامي در نفحات ذكر كرده از جمله نعمت الله سني اند))  .(101)

و البته جامي خود در نفحات الانس اعتراف دارد كه تمام بزرگان صوفيه سني مذهب اند(102)   شاه نعمت الله ولي در مورد مذهب خود چنين مي گويد:

ره سني گزين كه مذهب ماست                   ورنه گمگشته اي و در خللي

رافضي كيست دشمني بوبكر                      خارجي كيست دشمنان علي

هر كه او چهار يار دارد دوست                  امت پاك مذهب است و ولي

درست دار صحابه ام به تمام                     يار سني و خصم معتزلي (103)

در جائي ديگر از ديوان خود مي گويد ((بر جاي رسول نعمت الله ولي است  )).(104)

با اين خلاصه گفتار موافقان و مخالفان, سني بودن نعمت الله ولي معلوم مي گردد. و باز جاي ان سوال هميشگي باقي است كه اگر مذهب و مرام بزرگان صوفيه, سني است چگونه خرقه از آل الله عليهم السلام دارند و سلسله خود را به امام علي بن موسي الرضا عليهم السلام مي رسانند.

ج: تفكرات شاه نعمت الله ولي؛

گاهي اوقات افكار اشخاص را از زبان ديگران مي شنويم و نقد مي كنيم كه در اين نوع از تحليل احتمال خلاف بيشتر است, لكن گاهي نيز آنها را از خود شخص مي يابيم كه در اين صورت احتمال خلافي وجود نخواهد داشت. ما در بخش تفكرات شاه نعمت الله مي خواهيم تفكرات او را از زبان خودش بشنويم و سپس با نگاه نقادانه به آنها بپردازيم؛

تفكر اول:

ره سني گزين كه مذهب ماست                   ورنه گمگشته اي و در خللي(105)

از اين بيت فهميده مي شود كه اعتقاد نعمت الله ولي چيست؟ با رجوع به روايات مورد قبول فريقين اين تفكر را بررسي مي نمائيم:

رد تفكر اول نعمت الله ولي

حديث اول:

قال النبي صلي الله عليه و آله وسلم اني تارك فيكم ما ان تمسكتم به ان تضلوا بعدي احدهما اعظم من الاخر كتاب الله جبل ممدود من السماء الي الارض و عترتي اهل بيتي ولن يفترقا احتي يردا علي الحوض فانظروا كيف تخلفوني فيها (106)  حديث شريف ثقلين از احاديث متراتر لفظي و معنوي است كه شيعه و سني در كتب معتبر خود به دفعات از آن صحبت به ميان آورده اند, پيامبر عظيم الشان صلي الله عليه و آله در اين حديث راه نجات از ((گمگشتگي)) و افتادن در خلل را تبعيت از عترت پاكش مي داند نه آنگونه كه نعمت الله ولي ادعا كرده است.

حديث دوم:

قال النبي صلي الله عليه و آله: مثل اهل بيتي مثل سفينه نوح من و كبها نجا و من تخلف عنها غرق (هلك) مصادر و منابع روايت: (مستدرك الصحيحين ج 2 ص 343 و ج 3 ص 150, كنزالعمال, ج 6 ص 266, مجمع هيثمي ج 9 ص 168, حليه الاوليا, ج 4 ص 306 تاريخ بغداد ج 12 ص 19, الدرالمنثور ذيل تفسير آيه ((و ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطه))

در اين حديث شريف پيامبر اعظم اسلام مي فرمايند: اهل بيت من مانند كشتي اند در درياي متلاطم حوادث,هر كسي بر ان داخل شد نجات مي يابد و آن كسي كه تخلف ورزد اهل هلاكت است, پس چگونه شاه نعمت الله مي گويد: ره سني گزين كه مذهب ماست ورنه گمگشته اي و در خللي, بلكه هر كسي كه از اهل بيت پيامبر تخلف ورزد و ديگري را به جاي آنها برگزيند او گمگشته و در خلل است و سرانجامي جز غرق و علاكت نخواهد داشت.

 ((حديث سوم ))

سير طي در الدر المنثور ذيل آيه ((ان الذين آمنو و عملو الصالحات اولئك هم خير البريه))

از پيا مبر عظيم الشان اسلام نقل كرده كه فرموده اند ((هذه ))في علي عليه السلام و شيعته اولئك هم خير البريه   * چگونه گروهي كه از نظر پيامبر اكرم ((خير البريه)) هستند به نظر نعمت الله گروهي گمگشته راه و خلل پذيرفتند . يقيناً در اين ميان آنچه كه پيامبر اسلام فرموده اند مورد تائيد مي باشد.

حديث چهارم

و نيز سير طي و صاحب كنوز الحقايق(107) و هيثمي(108) و ابن حجر(109) متعصب ناصبي در تفسير همان آيه مي گويد : پيامبر فرموده اند :و الذي نفسي بيده ان هذا و شيعته لهم الفا ئزون يوم القيامه اين حديث با عبارت مختلف نقل گرديده است.

نه تنها طرفداران علي عليه السلام به قول شاه نعمت الله در خلل و گمگشته نيستند بلكه در روز قيامت (لهم الفائزون) تنها آنها رستگار ي واقعي هستند.

براي نقد اولين تفكر نعمت الله ولي به همين مختصر بسنده مي كنيم و تو خود از اين مجمل بخوان حديث مفصل

تفكر دوم

پير بصري و حسن باشد                                      شيخ شيخان انجمن باشد(110)

در اين بيت از اشعار شاه نعمت الله حسن بصري يه عنوان يكي از بزرگان مشايخ كه شيخ شيخان انجمن صوفيه معرفي گرديده است آنگونه كه او را نيزهماي آشيان ملكوت و فضاي جبروت ناميده(111)    ما با كالبد  شكافي هويت حسن بصري  ديدگاه نعمت الله ولي را نسبت به او مورد بررسي نقادانه قرار مي دهيم و ثابت مي كنيم آن كسي كه از ديد نعمت الله ولي بزرگ بزرگان صوفيه است از ديد گاه تاريخ روايات و علما از سخت ترين و مبغض ترين دشمنان اهل بيت عليهم السلام بوده است

ادامه دارد