مقدمه 2

شجره نعمت اللهي گنابادي (از معروف تا نعمت الله):

شجره خرقه نعمت اللهي گنابادي كه از خرقه هاي معروف تصوف است, به شرح زير مي باشد:

1-معروف كرخي, 2-سري سقطي, 3-جنيد بغدادي, 4-ابوعلي رودباري, 5-شيخ ابوعثمان مغربي, 6-ابوالقاسم گورگاني (گرگاني), 7-ابوبكر نساج طوسي 8-احمد غزالي, 9-ابوافضل بغدادي, 10-ابوالبركات, 11-ابوسعيد انديسي, 12-ابومرين مغربي, 13-ابوالفتوح سعيد صعيدي, 14-نجم الدين كمان كوفي, 15-صالح بربري ((16-عبدالله يافعي)) 17-نعمت الله ولي...(4)

اين سلسله طبق سند مكتوبه كه از معصوم علي شاه به دست آمده گردآوري شده است(5)         (البته در آن سند نام عبدالله يافعي برده نشده است).

گرچند برخي, شاه نعمت الله را شاگرد عبدالله يافعي مي دانند و عبدالله را شاگرد شيخ صالح بربري ذكر كرده اند كه در اين صورت قطب شانزدهم نعمت اللهي گنابادي عبدالله يافعي است و شاه نعمت الله قطب هفدهم محسوب مي گردد. همانگونه كه در مورد جنيدبغدادي اختلاف است كه شاگرد سري برده يا محمدعلي قصاب.

نكته اي كه جاي تامل و دقت را باقي گذارد, اين است كه اگر سلسله اقطاب صوفيه يدا به يد به امام معصوم عليه السلام مي رسد چگونه در اتصال اين افراد و ارتباط آنها با يكديگر تا اين اندازه اختلاف نظر وجود دارد, به عبارت ديگر اين سلسله و شجره آن گونه باشد كه صوفيه ادعا مي كنند- يقينا- سند مكتوب آن نيز عالم را پر مي كرد و دست به دست به اقطاب فعلي مي رسيد و جامي هيچ شبهه اي را باقي نمي گذارد. لكن نفس اين اختلاف خود اقلاً موجبات ترديد در سلاسل را فراهم مي آورد. (در اين رساله با اينگونه اختلافات بيشتر آشنا مي شويم).

يك نكته بسيار مهم:

مهدي عمادي مي گويد(6) بر خلاف اينكه از سيصد سال پيش عده اي كوشيده اند(7) نسبت خرقه خرقه نعمت الهيه را به علي بن موسي الرضا رسانده و از نقل ادامه تا به حسن بصري خودداري كرده اند, در صورتي كه مشايخ خرقه آنها به واسطه آن دشمن سرسخت علي بن ابي طالب عليه اسلام به آن ذات مقدس مي رسند چنانچه شاه نعمت الله خود درباره خرقه اش مي سرايد:

پير بصري و حسن باشد                            شيخ شيخان انجمن باشد(8)

و نيز شاه نعمت الله: حسن بصري را هماي آشيان ملكوت و شاهباز فضاي جبروت مي داند.(9)

عمادي در ادامه چنين مي نويسد(10) (( و با اينكه سه تن از مشاهير روساي خرقه گنابادي ملاعلي, سلطان حسين, و علي تابنده از نقل روند انتساب خرقه, تا حسن بصري خودداري كرده اند در عصر آخرين رئيس خرقه, آقاي دكتر نورعلي تابنده كه فصلنامه عرفان ايران با مقاله او آغاز مي شود آقاي سيد مصطفي آزمايش(11) در مقاله اي انتساب خرقه گنابادي را به حسن بصري مي رساند و براي اين ادعا مدارك و اسناد ارائه مي دهد)) و همچنين آقاي شهرام پازوكي يكي ديگر از اتباع گنابادي تحت عنوان خرقه, بحصي داشته نسبت به معروف كرخي چنين اشاره مي كند. (معروف پوشيده است خرقه را از داوود طائي و اخذ كرده است اين طريقه را از او و او از حبيب عجمي و او از حسن بصري و او از حضرت اميرالمومنين(12)

چند نكته از اين بيانات آقاي مهدي عمادي مورد توجه ماست:

الف: اگر معروف كرخي شاگرد داوود طائي بوده, پس ادعاي صوفيه بر شاگردي و خرقه پوشي او از امام رضا عليه اسلام يك افسانه است كه در بخش معروف كرخي گفته خواهد شد.

ب: سلسله گنابادي اگر آنگونه كه پازوكي و آزمايش به آن اعتراف كرده اند به حسن بصري منتهي گردد, هيچ جاي دفاع از اين سلسله براي اهل تصوف باقي نمي ماند زيرا دشمني حسن بصري با اهل بيت پيامبر جاي هيچ شكي را باقي نگذارده و بي ترديد بايد به ناصبي بودن او اعتراف كرد لذا اقطاب صوفيه از رديف شيعه بودن خارج مي شوند:

در ناصبي بودن حسن بصري:

در جريان جنگ صفين كه به صلح و حكميت ميان حضرت امير سلام الله عليه و معاويه لعنته الله عليه انجاميد, چهره كفر پيشه و ناصب انديشه حسن بصري, اميرالمومنين عليه اسلام را اينگونه خطاب كرد: ((اگر حق با توست پس چرا حكميت را مي پذيري؟ اي بي پدر: چرا يك قدم پيش نمي روي)).(13)

اين عبارات حسن بصري نشان مي دهد كه او اصلاً به حضرت مولانا علي عليه اسلام كوچكترين اعتقادي نداشته است, مضافاً به اينكه كلمه قبيح ((اي بي پدر))متضمن بدترين و زشترين نسبت ممكن به يك شخص است كه حتي از دشمنان سرسخت مولا نيز چنين جسارتي ديده نشده است.

البته ما در بخش تفكرات نعمت الله ولي بيشتر به حسن بصري مي پردازيم و خوانندگان گرامي را به كتاب مفيد و محققانه حسن بصري نوشته آقاي مهدي عمادي ارجاع مي دهيم.

ادامه دارد